Status UKR a rezydent długoterminowy UE: UdSC rekomenduje niezaliczanie lat ochrony czasowej

UdSC rekomenduje, aby lat pobytu w Polsce wyłącznie w ramach ochrony czasowej, w tym ze statusem UKR, nie wliczać do pięciu lat wymaganych do uzyskania statusu rezydenta długoterminowego UE. Zgodnie ze stanowiskiem Urzędu przejście na zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy lub uzyskanie CUKR nie zmienia sposobu oceny wcześniejszych okresów UKR. ^[1]

26 października 2026 r. otrzymaliśmy pełny tekst pisma Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców oraz oficjalną odpowiedź potwierdzającą jego rozesłanie do urzędów wojewódzkich. Poniżej publikujemy dokumenty, omawiamy uzasadnienie prawne UdSC i wyjaśniamy, co uwzględnić przy składaniu wniosku, odwołaniu oraz skardze do sądu. ^[2]

Jakie dokumenty otrzymał SKILLDOCS

W odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji publicznej z 15 października 2026 r. UdSC przesłał styczniowe pismo Szefa Urzędu oraz materiał dotyczący wysłania go przez ePUAP. W odpowiedzi przewodniej wskazano wprost, że pismo rozesłano elektronicznie oraz przekazano do wiadomości właściwego departamentu MSWiA i Zarządu do Spraw Cudzoziemców Komendy Głównej Straży Granicznej.

Adresatami głównego pisma są wszyscy dyrektorzy wydziałów właściwych do spraw cudzoziemców urzędów wojewódzkich. Nie chodzi zatem o indywidualną odpowiedź jednego urzędu na pytanie jednego wnioskodawcy, lecz o stanowisko przeznaczone do stosowania przez organy wojewódzkie.

Numer dokumentu zakończony ciągiem „2025” nie oznacza, że pismo pochodzi z 2025 r.: na samym piśmie widnieje data 23.01.2026. Na końcu artykułu udostępniamy pełny, sześciostronicowy tekst oraz odpowiedź dotyczącą rozesłania. W kopii odpowiedzi przeznaczonej do publikacji usunięto dane osobowe adresata; stanowisko prawne i dane Urzędu pozostawiono bez zmian. ^{[1] [2]}

Jakich okresów UdSC rekomenduje nie zaliczać

Główny wniosek pisma dotyczy pobytu na terytorium Polski w ramach ochrony czasowej — zarówno na podstawie ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony, jak i szczególnych przepisów dotyczących obywateli Ukrainy.

UdSC rozpatruje również sytuację osoby, która przestała już korzystać z ochrony czasowej: uzyskała inne zezwolenie pobytowe i ubiega się o status rezydenta długoterminowego UE. Zdaniem Urzędu nowa podstawa nie sprawia, że wcześniejsze okresy UKR stają się okresami podlegającymi zaliczeniu.

Należy oceniać nie obywatelstwo ani sam fakt nadania numeru PESEL, lecz podstawę prawną każdego okresu zamieszkania. Pismo nie wprowadza zakazu uzyskania statusu rezydenta UE przez wszystkich obywateli Ukrainy ani nie uznaje wszystkich ich lat pobytu po 2022 r. za okresy „niepodlegające zaliczeniu”. Jeżeli przez część tego czasu dana osoba przebywała na innej podstawie, ten okres trzeba rozpatrzyć odrębnie. ^[1]

Co opublikowano w wyjaśnieniach UdSC i urzędu wojewódzkiego

W oficjalnym FAQ UdSC dotyczącym CUKR, w pytaniu 57, wskazano, że okres CUKR jest uwzględniany od dnia odbioru karty, natomiast wcześniejszy pobyt ze statusem UKR nie jest do niego wliczany. To publiczne wyjaśnienie odpowiada wnioskowi ze styczniowego pisma. ^[5]

Lubelski Urząd Wojewódzki w FAQ dotyczącym UKR, w pytaniu 10, również informuje o niezaliczaniu UKR, powołując się na stanowisko Szefa UdSC. Pytanie dotyczy konkretnie osoby, która przez cały ten czas pracowała i opłacała składki. Odpowiedź nie przewiduje wyjątku z tytułu zatrudnienia: praca i opłacanie składek ZUS same w sobie nie zmieniają podstawy pobytu. ^[6]

Jednolita rekomendacja pozwala ocenić ryzyko odmowy w postępowaniu administracyjnym. Nie dowodzi jednak, że we wszystkich województwach wydano już takie samo rozstrzygnięcie w każdej indywidualnej sprawie.

Co wynika z ustawy i na czym polega spór prawny

Nie należy utożsamiać warunków uzyskania statusu rezydenta, zasad liczenia lat i dopuszczalności złożenia wniosku. Są to odrębne regulacje:

– Art. 211 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach ustanawia wymóg co najmniej pięciu lat legalnego i nieprzerwanego pobytu bezpośrednio przed złożeniem wniosku oraz pozostałe warunki udzielenia zezwolenia.

– Art. 212 reguluje zaliczanie okresów, wyłączenia i nieprzerwalność pobytu. Katalog z art. 212 ust. 2 nie zawiera odrębnego, wyraźnego wskazania wcześniejszego okresu ochrony czasowej jako takiego.

– Art. 213 ust. 1 pkt 1 lit. e przewiduje odmowę wszczęcia postępowania, gdy w dniu złożenia wniosku dana osoba przebywa w Polsce w związku z udzieleniem jej ochrony czasowej. ^[3]

Stanowisko UdSC wykracza poza literalną regułę dotyczącą aktualnej podstawy złożenia wniosku. Urząd proponuje odczytywać art. 211 łącznie z art. 213 w taki sposób, aby drugi z tych przepisów stanowił samodzielną, niezależną od katalogu z art. 212 ust. 2 podstawę niezaliczania również wcześniejszego pobytu w ramach ochrony czasowej. To właśnie takie wyjaśnienie, a nie dodanie nowego punktu do art. 212, znajduje się w piśmie. ^[1]

Na jakie przepisy prawa UE powołuje się UdSC

W piśmie zestawiono art. 3 ust. 2 lit. b i art. 4 dyrektywy 2003/109/WE. Pierwszy przepis wyłącza z zakresu dyrektywy osoby korzystające z ochrony czasowej lub oczekujące na rozstrzygnięcie wniosku dotyczącego takiej podstawy pobytu. Jednocześnie art. 4 ust. 2, regulujący liczenie wcześniejszych okresów, nie zawiera analogicznego, wyraźnego odesłania do tego punktu. ^{[1] [4]}

UdSC wprost przyznaje, że wykładnia językowa tych przepisów nie prowadzi do jednoznacznych rezultatów. Następnie Urząd sięga do wykładni celowościowej i uzasadnia niezaliczanie tym, że ochrona czasowa od początku ma inny charakter niż pobyt dający perspektywę trwałego osiedlenia się.

W piśmie przywołano orzeczenia Trybunału Sprawiedliwości UE dotyczące charakteru tymczasowego zamieszkiwania oraz ochrony czasowej. Samo cytowanie tych orzeczeń nie oznacza, że istnieje wyrok rozstrzygający konkretnie kwestię zaliczania polskich okresów UKR po przejściu na inne zezwolenie.

Czy brak wyraźnego wyłączenia w art. 212 oznacza obowiązek zaliczenia UKR?

Nie, taki wniosek nie wynika automatycznie. Brak wyraźnego wyłączenia jest argumentem w sporze prawnym, ale organ przeciwstawia mu własną wykładnię systemową i celowościową. W konkretnej sprawie trzeba przeanalizować oba podejścia, właściwe brzmienie przepisów oraz historię pobytu wnioskodawcy.

Pismo to nie jest nowelizacją ustawy i nie zastępuje sądowej kontroli indywidualnego rozstrzygnięcia. Jednocześnie nie można ignorować oficjalnego stanowiska organu rozpatrującego odwołania. Argumenty prawne przemawiające za zaskarżeniem i gwarancja korzystnego wyniku to dwie różne rzeczy.

Wniosek o status rezydenta UE przy aktualnym UKR: odrębna przeszkoda

Jeżeli w dniu złożenia wniosku dana osoba nadal przebywa właśnie na podstawie ochrony czasowej, zastosowanie ma art. 213 ust. 1 pkt 1 lit. e. Chodzi o odmowę wszczęcia postępowania, a nie tylko o spór dotyczący liczby lat uwzględnianych w obliczeniu.

Po przejściu na zwykłe zezwolenie lub CUKR sytuacja jest inna: przeszkodę związaną z aktualną ochroną czasową trzeba odróżnić od oceny wcześniejszego okresu UKR. Usunięcie pierwszej przeszkody samo w sobie nie rozstrzyga drugiej kwestii. ^{[1] [3]}

Jakie okresy CUKR i zwykłego zezwolenia pobytowego są uwzględniane

CUKR: okres liczy się od odbioru karty

Zgodnie z oficjalnym FAQ UdSC okres CUKR podlegający zaliczeniu rozpoczyna się w dniu odbioru karty. Nie w dniu wysłania wniosku, wniesienia opłaty ani rozpoczęcia produkcji dokumentu. Uzyskanie CUKR nie pozwala automatycznie doliczyć wcześniejszych lat UKR. ^[5]

Zwykłe zezwolenie na pobyt czasowy

W styczniowym piśmie UdSC odrębnie potwierdza pełne zaliczanie pobytu na podstawie zezwoleń udzielonych w przypadkach przewidzianych w ówczesnym art. 42 ust. 13 ustawy specjalnej, a także przyszłego przekształcenia statusu w CUKR. W przypadku zwykłego zezwolenia podstawa prawna powstaje w związku z jego udzieleniem; data odbioru plastikowej karty nie zastępuje analizy decyzji i okresu obowiązywania zezwolenia. ^[1]

Nie oznacza to zasady „każda karta czasowego pobytu liczy się w 100%”. Podstawy związane ze studiami i inne szczególne kategorie podlegają odrębnej weryfikacji według art. 212. Należy ustalić konkretny przepis, na podstawie którego udzielono zezwolenia, zamiast kierować się wyglądem karty. ^[3]

Przykład: trzy lata UKR i dwa lata na podstawie pracy

Założenia przykładu: osoba przez trzy lata przebywała wyłącznie w ramach ochrony czasowej, a następnie przez dwa lata na podstawie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, które jest uwzględniane w pełni. Nie ma innych okresów podlegających zaliczeniu, a ciągłość pobytu została zachowana.

Według podejścia UdSC: 3 lata UKR × 0 + 2 lata na podstawie pracy × 1 = 2 lata pobytu podlegającego zaliczeniu, a nie 5. Jest to ilustracja stanowiska Urzędu, a nie indywidualne rozstrzygnięcie dotyczące konkretnego wnioskodawcy.

Jeżeli karta CUKR została odebrana na przykład 1 sierpnia 2026 r., odpowiedni okres rozpoczyna się od tej daty. Wcześniejsze lata UKR nie stają się wstecznie latami CUKR. Dalsze obliczenia muszą uwzględniać zachowanie legalnej podstawy pobytu, wyjazdy oraz pozostałe wymagania dotyczące rezydenta.

Dlaczego odmowa jest możliwa zarówno u wojewody, jak i po odwołaniu

W pierwszej instancji zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE udziela lub odmawia jego udzielenia wojewoda właściwy ze względu na miejsce pobytu — art. 218. Rozpatrywanie odwołań administracyjnych i zażaleń na postanowienia należy do kompetencji Szefa UdSC — art. 22 ustawy o cudzoziemcach. ^[3]

Przejście do drugiej instancji nie oznacza zatem, że sprawę oceni organ niezwiązany z opublikowanym stanowiskiem UdSC. Jest to powód, by uwzględnić ryzyko ponownej odmowy, ale nie by z góry twierdzić, że każde odwołanie zostanie oddalone.

Najpierw należy prawidłowo zakwalifikować otrzymany dokument:

Są to różne terminy procesowe. Nie stosuj terminu na odwołanie od decyzji do postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Sprawdź pouczenie, datę skutecznego doręczenia i zasady obliczania terminu. ^{[7] [8]}

Czy pobyt pozostaje legalny podczas zaskarżania rozstrzygnięcia

Odwołanie administracyjne

Jeżeli wniosek o zezwolenie na pobyt rezydenta złożono w okresie legalnego pobytu i nie ma on braków formalnych albo zostały one uzupełnione w terminie, ustawa przewiduje zachowanie legalności pobytu do wydania ostatecznej decyzji administracyjnej. W nowych sprawach prowadzonych elektronicznie podstawą jest art. 222a ust. 1; w sprawach wszczętych wcześniej należy uwzględnić przepisy przejściowe i regulacje właściwe dla danej procedury. ^{[3] [9]}

Dopuszczalne odwołanie wniesione w terminie sprawia, że decyzja pierwszej instancji nie staje się ostateczna przed jego rozpatrzeniem. Jednak samo słowo „odwołanie” nie usuwa pierwotnie nielegalnego pobytu, spóźnionego wniosku ani nieuzupełnionych braków formalnych. Odrębny wyjątek dotyczy zawieszenia postępowania na wniosek strony. ^{[3] [7]}

Skarga do WSA

Samo wniesienie skargi do sądu administracyjnego nie przedłuża legalnego pobytu. Skarga sądowa nie jest kolejnym odwołaniem administracyjnym, a art. 61 § 1 p.p.s.a. nie przewiduje automatycznego wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Możliwość uzyskania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowym i jej skutki wymagają osobnej oceny; nie można z góry traktować jej jako nowego zezwolenia pobytowego. ^[8]

Skierowanie sprawy do sądu wymaga dwóch odrębnych ocen: czy istnieją podstawy do zaskarżenia rozstrzygnięcia oraz na jakiej podstawie dana osoba będzie przebywać w Polsce podczas sporu. Potwierdzenie przyjęcia skargi przez sąd nie zastępuje drugiej oceny.

Co oznacza 30 dni po ostatecznej odmowie

W przypadkach określonych w art. 299 ust. 6 pkt 1 lit. a powstaje obowiązek opuszczenia Polski w ciągu 30 dni. Jeżeli decyzję odmowną wydał organ drugiej instancji, początek tego terminu jest związany z jej doręczeniem. Nie należy mylić go z odrębnym, 30-dniowym terminem na wniesienie skargi do WSA.

Trzeba uwzględnić wyjątki: art. 299 ust. 8 zachowuje znaczenie innej aktualnej podstawy legalnego pobytu; ust. 7 zawiera warunek terminowego złożenia pierwotnego wniosku; ust. 8a przewiduje odrębny tryb w razie wcześniej wszczętego postępowania w sprawie zobowiązania do powrotu lub wydanej decyzji o zobowiązaniu do powrotu. Dlatego twierdzenie, że „po każdej odmowie wszyscy automatycznie dostają 30 dni legalnego pobytu”, jest nieprawidłowe. ^[3]

Czy można równolegle złożyć wniosek o pobyt czasowy

Odrębny wniosek o pobyt czasowy może być rozpatrywany równolegle ze sprawą rezydenta, jeżeli jest dopuszczalny w sytuacji danej osoby. Sam wniosek o status rezydenta oczekujący na rozstrzygnięcie nie jest równoznaczny z już udzielonym statusem. Druga sprawa musi jednak mieć własny, rzeczywisty cel i spełniać wymogi ustawy.

Przed złożeniem wniosku trzeba sprawdzić aktualną podstawę pobytu, ograniczenia z art. 99, dokumenty dotyczące wybranego celu oraz spełnienie warunków art. 108 pozwalających zachować legalny pobyt podczas postępowania. W przypadku aktualnej ochrony czasowej obowiązują szczególne ograniczenia i wyjątki. Nie jest to uniwersalna instrukcja, aby posiadacz UKR składał jednocześnie dwa dowolne wnioski. ^[3]

Szczególnie ryzykowne jest czekanie na ostateczną odmowę, a następnie liczenie na nowy wniosek złożony w terminie na wyjazd. Art. 99 ust. 1 pkt 9 przewiduje odmowę wszczęcia postępowania o pobyt czasowy, gdy na danej osobie ciąży obowiązek opuszczenia Polski na podstawie art. 299 ust. 6. Możliwość skorzystania z samodzielnej podstawy trzeba ocenić przed powstaniem takiej przeszkody, a nie po jej wystąpieniu.

Drugi wniosek również nie daje bezwarunkowego zabezpieczenia: także może zakończyć się odmową lub napotkać przeszkodę procesową. Legalności pobytu nie należy też automatycznie utożsamiać z prawem do pracy na dowolnych warunkach.

Co sprawdzić przed złożeniem wniosku lub sporem o lata UKR

– Historię podstaw pobytu: dokładne okresy UKR, innych zezwoleń, wiz i CUKR. Potrzebne są dokumenty i daty, a nie tylko łączna liczba lat od pierwszego wjazdu.

– Aktualną podstawę w dniu złożenia wniosku: czy ochrona czasowa ustała i czy nie ma przeszkód do wszczęcia sprawy rezydenta.

– Dwa obliczenia okresu: bez spornych okresów UKR oraz z ich uwzględnieniem, jeżeli zamierzasz uzasadniać ich zaliczenie. Różnicę trzeba znać przed wyborem strategii.

– Pozostałe warunki dotyczące rezydenta: nieprzerwalność pobytu, dochód, ubezpieczenie i potwierdzenie znajomości języka polskiego. Spór o UKR nie znosi pozostałych wymagań.

– Daty procesowe: złożenie wniosku, uzupełnienie braków, doręczenie rozstrzygnięć i końcowe terminy ich zaskarżenia.

– Podstawę dalszego pobytu: co pozostanie w mocy w razie ostatecznej odmowy i skierowania sprawy do sądu.

Wniosek praktyczny: obecnie nie można zakładać automatycznego zaliczenia wszystkich lat UKR. Planując postępowanie administracyjne, trzeba uwzględnić opublikowane stanowisko UdSC. Przy zaskarżaniu należy przygotować konkretne argumenty prawne i niezależnie zadbać o legalną podstawę pobytu.

Pomoc w sprawie rezydenta UE i dalszej legalizacji pobytu

W SKILLDOCS sprawdzimy dokumenty i historię pobytu, oddzielimy okresy bezsporne od spornych oraz wyjaśnimy, jakie kwestie trzeba rozstrzygnąć przed złożeniem wniosku. Więcej o wsparciu znajdziesz na stronie dotyczącej uzyskania statusu rezydenta długoterminowego UE.

Jeżeli potrzebna jest inna podstawa pobytu, dostępne formy wsparcia opisujemy w dziale karty pobytu i legalizacja pobytu w Polsce. Najpierw analizujemy sytuację danej osoby, a następnie dobieramy procedurę. Nie gwarantujemy pozytywnej decyzji ani wygranej w sporze sądowym.

Oficjalne źródła

Analizę prawną przygotowano 27 października 2026 r. Styczniowe pismo i październikową odpowiedź publikujemy jako dokumenty UdSC; wnioski dotyczące ryzyka związanego ze złożeniem wniosku i zaskarżeniem rozstrzygnięcia przedstawiono oddzielnie od treści pism. Czerwone podkreślenia na fragmentach są wyróżnieniami redakcyjnymi, a nie zmianą oryginału. Kopia odpowiedzi z usuniętymi danymi adresata, przygotowana do publikacji, nie służy do weryfikacji podpisu elektronicznego.

1. UdSC: pismo Szefa Urzędu z 23.01.2026, nr DPM.07037.89.2025 — pełny tekst, 6 stron ↗

2. UdSC: odpowiedź z 26.10.2026, nr DPM.069.25.2026 — kopia bez danych osobowych adresata ↗

3. Ustawa o cudzoziemcach: art. 22, 99, 108, 211–214, 218, 222a i 299 ↗

4. Dyrektywa 2003/109/WE: art. 3 i 4 — zakres stosowania i pięcioletni okres ↗

5. UdSC: CUKR — pytania 57–58 dotyczące zaliczania okresu i daty odbioru karty ↗

6. Lubelski Urząd Wojewódzki: FAQ dotyczące UKR, pytanie 10 o pięcioletni okres ↗

7. Kodeks postępowania administracyjnego: art. 61a, 129–130 i 141 ↗

8. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi: art. 53, 54 i 61 ↗

9. UdSC: oficjalny FAQ dotyczący nowej elektronicznej procedury MOS ↗